{"id":7125,"date":"2023-12-27T10:36:35","date_gmt":"2023-12-27T10:36:35","guid":{"rendered":"https:\/\/swmsw.pl\/?p=7125"},"modified":"2023-12-27T10:36:36","modified_gmt":"2023-12-27T10:36:36","slug":"fort-iii-pomiechowek-niemiecka-katownia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swmsw.pl\/?p=7125","title":{"rendered":"Fort III Pomiech\u00f3wek \u2026 niemiecka katownia"},"content":{"rendered":"\n

Twierdza Modlin i jej forty \u2013 wszelkie wydawnictwa o nich, s\u0105 moj\u0105 ulubion\u0105 lektur\u0105. Po samej Twierdzy porusza\u0142em si\u0119 z racji wcze\u015bniejszych do\u015bwiadcze\u0144 wynikaj\u0105cych ze s\u0142u\u017cby wojskowej, sp\u0142yw\u00f3w kajakowych i wydarze\u0144 sportowych tu organizowanych. Gdy zobaczy\u0142em anons o mo\u017cliwo\u015bci zwiedzenia Fortu III z przewodnikiem zapisali\u015bmy si\u0119 z Ew\u0105 na stronie Fundacji Fort III Pomiech\u00f3wek, kt\u00f3ra od kilku lat prowadzi projekt Fort III Pomiech\u00f3wek \u2013 dziedzictwo, edukacja, turystyka z grant\u00f3w MON.<\/p>\n\n\n\n

Fort III to zabytek architektury militarnej i miejsce martyrologii. Jest \u015bwiadectwem niemieckiego bestialstwa przekraczaj\u0105cego ludzkie wyobra\u017cenie. Po II WW Wojsko Polskie mia\u0142o tu swoj\u0105 sk\u0142adnic\u0119 amunicji, i\u2026 miejsce utajniono.  Po przekazaniu administracji cywilnej, w 2019 r. udost\u0119pniono zwiedzaj\u0105cym. Na Mazowszu by\u0142a to najwi\u0119ksza katownia ludno\u015bci \u017cydowskiej i polskiej.<\/p>\n\n\n\n

Zarys historii Fortu – https:\/\/www.forttrzecipomiechowek.org\/facts<\/a><\/p>\n\n\n\n

Grupa liczy\u0142a ok. 30 os\u00f3b, wydano nam odbiorniki tour \u2013 guide. Zwiedzanie by\u0142o zaplanowane na 3 h.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 spotkania by\u0142a po\u015bwi\u0119cona budownictwu fortecznemu, jego rozwojowi i pr\u00f3bom dostosowania si\u0119 do ci\u0105gle unowocze\u015bnianej artylerii  \u2013 lufy gwintowane – przej\u015bcie z prochu czarnego na nowocze\u015bniejsze materia\u0142y miotaj\u0105ce. Dowiedzieli\u015bmy si\u0119  m.in. co oznaczaj\u0105 poj\u0119cia takie jak szyja fortu, jego barki, mur Carnota, poterna, bastiony, a tak\u017ce do czego s\u0142u\u017cy\u0142a krata forteczna.<\/p>\n\n\n\n

Korzystaj\u0105c z latarek zwiedzili\u015bmy \u201eod \u015brodka\u201d wewn\u0119trzne stanowiska bojowe rygluj\u0105ce ogniem  fos\u0119 od wewn\u0105trz, dowiedzieli\u015bmy si\u0119 w jaki spos\u00f3b przenoszono ci\u0119\u017ckie uzbrojenie forteczne w\u0105skimi korytarzami\u2026 natkn\u0119li\u015bmy si\u0119 w nich na kolonie zimuj\u0105cych nietoperzy.<\/p>\n\n\n\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 spotkania po\u015bwi\u0119cona by\u0142a historii fortu w latach okupacji niemieckiej, kiedy p\u00f3\u0142nocne Mazowsze znalaz\u0142o si\u0119 w granicach III rzeszy. Ludno\u015b\u0107  \u017cydowska i polska by\u0142a wysiedlana, a na jej miejsce osiedlano niemc\u00f3w ba\u0142tyckich. Co robiono z wysiedlanymi ? Fort pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 obozu przesiedle\u0144czego, przej\u015bciowego dla ludno\u015bci \u017cydowskiej i wi\u0119zienia  policyjnego. Ocenia si\u0119, \u017ce zamordowano tu pojedynczo i w zbiorowych egzekucjach kilkana\u015bcie tys. obywateli polskich.  Wi\u0119\u017ani\u00f3w przetrzymywano st\u0142oczonych w celach u\u017cywanych wcze\u015bniej jako izby \u017co\u0142nierskie oraz komorach do przechowywania amunicji \u2013 bez \u015bwiat\u0142a, na zgni\u0142ej zawszonej s\u0142omie, miesi\u0105cami bez mo\u017cliwo\u015bci k\u0105pieli. O bestialstwie tu panuj\u0105cym \u015bwiadczy bezkarno\u015b\u0107 za\u0142ogi wi\u0119zienia w odniesieniu do wi\u0119\u017ani\u00f3w, z kt\u00f3rymi mogli robi\u0107 co chcieli \u2013 bi\u0107, gwa\u0142ci\u0107, mordowa\u0107, etc. – stosowano wyrafinowane tortury\u2026 Kary \u015bmierci zapada\u0142y na sesjach wyjazdowych policyjnego s\u0105du \u2026 by\u0142y dwie – \u015bmier\u0107 przez powieszenie lub \u201ena roboty\u201d. Stosowano te\u017c procedur\u0119 specjalnego potraktowania \u2013 bez wyroku s\u0105du. Wyroki \u015bmierci by\u0142y wykonywane tego samego dnia. Na tzw. g\u00f3rce \u201eskaza\u0144cy\u201d rozbierali si\u0119 i wychodzili przed szubienice. Najliczniejsz\u0105 grup\u0119 zamordowanych stanowili dzia\u0142acze polskiego ruchu oporu, \u017co\u0142nierze AK, NSZ, PPR, AL i GL. Dokumentacja ewidencyjna osadzonych zosta\u0142a zniszczona podczas likwidacji wi\u0119zienia. W lipcu 1944 r. w zwi\u0105zku ze zbli\u017caniem si\u0119 frontu do Warszawy, niemcy podj\u0119li decyzj\u0119 o likwidacji wi\u0119zienia. Ostatni\u0105 grup\u0119 200 \u2013 300 os\u00f3b miano ewakuowa\u0107 do obozu KL Stutthof ze stacji w Modlinie, ale ostatecznie wi\u0119\u017ani\u00f3w rozstrzelano. Po zamordowaniu wszystkich wi\u0119\u017ani\u00f3w fort zosta\u0142 opuszczony przez za\u0142og\u0119 wi\u0119zienia. W czasie Powstania Warszawskiego w budynkach fortecznych zorganizowano ob\u00f3z pracy. Osadzonych wykorzystywano do kopania okop\u00f3w i zacierania \u015blad\u00f3w zbrodni. W styczniu 1945 r. ob\u00f3z zosta\u0142 zlikwidowany.<\/p>\n\n\n\n

Po wojnie w latach 1945 \u2013 1966 w Forcie przeprowadzono pierwsze ekshumacje. Kompleksowe przebadanie miejsc poch\u00f3wk\u00f3w oraz ekshumowanie  szcz\u0105tk\u00f3w pozostaj\u0105cych w do\u0142ach \u015bmierci przeprowadzi\u0142 IPN w latach 2018 \u2013 2020. Podczas trzech etap\u00f3w prac odnaleziono kilkaset kompletnych szkielet\u00f3w, szcz\u0105tk\u00f3w, gr\u00f3b \u017co\u0142nierski obro\u0144c\u00f3w Fortu z 1939 r. i palenisko w kt\u00f3rym niemcy spopielali cia\u0142a zamordowanych \u2013 pr\u00f3buj\u0105c zaciera\u0107 \u015blady zbrodni.<\/p>\n\n\n\n

Odnalezione podczas prac archeologiczno \u2013 ekshumacyjnych szcz\u0105tki szkielet\u00f3w oraz du\u017ce ilo\u015bci spopielonych proch\u00f3w, spocz\u0119\u0142y na cmentarzu wojennym na terenie fortu, otwartym 31 lipca 2023 r. Mimo up\u0142ywu lat, do dzisiaj odnajdywane s\u0105 drobne ko\u015bci ludzkie rozsypane w obr\u0119bie fortu.<\/p>\n\n\n\n

Od 2017 r. badaniem fortu w spos\u00f3b zorganizowany zajmuje si\u0119 Fundacja Fort III Pomiech\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n

Marek, prezes<\/p>\n\n\n\n

PS. Do napisania tego artyku\u0142u wykorzysta\u0142em publikacje Fundacji Fort III Pomiech\u00f3wek, Pani Doroty Grzechoci\u0144skiej oraz Pan\u00f3w \u00a0Piotra Skoniecznego i Piotra Ole\u0144czaka.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Twierdza Modlin i jej forty \u2013 wszelkie wydawnictwa o nich, s\u0105 moj\u0105 ulubion\u0105 lektur\u0105. Po samej Twierdzy porusza\u0142em si\u0119 z racji wcze\u015bniejszych do\u015bwiadcze\u0144 wynikaj\u0105cych ze s\u0142u\u017cby wojskowej, sp\u0142yw\u00f3w kajakowych i wydarze\u0144 sportowych tu organizowanych. Gdy...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7154,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7125"}],"collection":[{"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7125"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7180,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7125\/revisions\/7180"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}