{"id":5990,"date":"2023-01-21T19:51:57","date_gmt":"2023-01-21T19:51:57","guid":{"rendered":"https:\/\/swmsw.pl\/?p=5990"},"modified":"2023-01-21T19:51:58","modified_gmt":"2023-01-21T19:51:58","slug":"weterani-powstania-styczniowego-historia-i-terazniejszosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swmsw.pl\/?p=5990","title":{"rendered":"Weterani Powstania Styczniowego &#8211; historia i tera\u017aniejszo\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"\n<p>Przypadaj\u0105ca w tym roku 160. rocznica wybuch Powstania Styczniowego to nie tylko okazja do przypomnienia wszystkim o najwi\u0119kszym zrywie narodowym Polak\u00f3w w XIX w. W ocenie historyk\u00f3w, w trakcie insurekcji mia\u0142o miejsce ponad tysi\u0105c star\u0107, za\u015b po polskiej stronie walczy\u0142o w sumie ok. 200 tys. os\u00f3b. Powstanie, kt\u00f3re zjednoczy\u0142o narody Polak\u00f3w, Litwin\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w w walce z rosyjskim zaborc\u0105, mimo, \u017ce nie odnios\u0142o sukcesu militarnego, zapisa\u0142o si\u0119 na sta\u0142e w pami\u0119ci kolejnych pokole\u0144 Polak\u00f3w. Jednym ze skutk\u00f3w tego historycznego wydarzenia by\u0142o ugruntowanie poj\u0119cia weteran\u00f3w w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie. Okre\u015blenie uczestnik\u00f3w tej insurekcji jak i innych os\u00f3b walcz\u0105cych o woln\u0105 Polsk\u0119 przez ca\u0142y okres zabor\u00f3w przetrwa\u0142o dziejow\u0105 zawieruch\u0119, zmieniaj\u0105c z czasem pierwotne znaczenie, kt\u00f3re obejmuje \u00f3wcze\u015bnie r\u00f3wnie\u017c uczestnik\u00f3w misji i operacji poza granicami naszego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<p>W przedwojennej Polsce przej\u0119\u0142o si\u0119 okre\u015bla\u0107 mianem weteran\u00f3w osoby bior\u0105ce udzia\u0142 w powstaniach narodowych, zw\u0142aszcza uczestnik\u00f3w Powstania Styczniowego. Takiemu stanowi rzeczy sprzyja\u0142 fakt, \u017ce wci\u0105\u017c \u017cyli uczestnicy tych wydarze\u0144, a ich losy by\u0142y jedn\u0105 z podstaw budowy etosu odrodzonego wojska polskiego. Ich po\u015bwi\u0119cenie zosta\u0142o docenione przez \u00f3wczesne w\u0142adze RP. W my\u015bl wydanego 21 stycznia 1919 r. specjalnego rozkazu Naczelnika Pa\u0144stwa weteran\u00f3w powstania uznano za \u017co\u0142nierzy Wojska Polskiego. W grudniu tego roku specjalna komisja przyzna\u0142a prawa weteran\u00f3w 3644 osobom. Na mocy ustawy z 2 sierpnia 1919 r. weteranom powsta\u0144 z 1831 r. i 1863 r. przys\u0142ugiwa\u0142o prawo pobierania sta\u0142ej pensji, a p\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej wszystkich \u017cyj\u0105cych uczestnik\u00f3w zryw\u00f3w narodowych awansowano na pierwszy stopie\u0144 oficerski. Dodatkowo w 1922 r. ukaza\u0142 si\u0119 Przepis ubioru weteran\u00f3w 1863 r. okre\u015blaj\u0105cy dok\u0142adnie kr\u00f3j i kolory munduru dla weteran\u00f3w, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cego ich w spo\u0142ecze\u0144stwie. Weterani byli r\u00f3wnie\u017c najwa\u017cniejszymi go\u015b\u0107mi podczas uroczy\u015bcie obchodzonych rocznic wybuchu powsta\u0144, a dow\u00f3dcy powsta\u0144czych oddzia\u0142\u00f3w stawali si\u0119 patronami jednostek armii II RP.<\/p>\n\n\n\n<p>Po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej uczestnik\u00f3w tego konfliktu zacz\u0119to w naszym kraju nazywa\u0107 kombatantami, co by\u0142o na r\u0119k\u0119 w\u0142adzom komunistycznym, chc\u0105cym odci\u0105\u0107 si\u0119 od tradycji II Rzeczpospolitej. Wraz z transformacj\u0105 polityczno-spo\u0142eczn\u0105 po roku 1989 do u\u017cytku zacz\u0119\u0142o jednak wraca\u0107 w Polsce okre\u015blenie weteran. Przyk\u0142adem tego jest m. in. \u015bwi\u0119to obchodzone corocznie 1 wrze\u015bnia, nazywane Dniem Weterana Walk o Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Rzeczypospolitej Polskiej, kiedy to oddajemy ho\u0142d obro\u0144com Ojczyzny walcz\u0105cym na polach bitew. Jednocze\u015bnie ros\u0142o zaanga\u017cowanie polskiej armii w misje i operacje poza granicami kraju, co powodowa\u0142o, \u017ce historyczne okre\u015blenie weteran, nie odpowiada\u0142o jego pierwotnemu znaczeniu i zaowocowa\u0142o ostatecznie stworzeniem nowej kategorii weteran\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Miano weteran dzia\u0142a\u0144 poza granicami pa\u0144stwa wprowadzi\u0142a i unormowa\u0142a ustawa z 2011 r, na mocy kt\u00f3rej ustanowiono te\u017c ich \u015bwi\u0119to &#8211; Dzie\u0144 Weterana Dzia\u0142a\u0144 Poza Granicami Pa\u0144stwa obchodzone corocznie 29 maja. Dzi\u015b s\u0142owem tym okre\u015blamy w Polsce zar\u00f3wno \u017co\u0142nierzy i pracownik\u00f3w wojska s\u0142u\u017c\u0105cych na misjach i operacjach poza granicami pa\u0144stwa w ramach np. ONZ, NATO i Unii Europejskiej, ale te\u017c uczestnik\u00f3w grup ratowniczych Pa\u0144stwowa Stra\u017c Po\u017carna, kontyngent\u00f3w Policja i Stra\u017cy Granicznej, czy te\u017c innych funkcjonariuszy Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/CentrumWeterana\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.facebook.com\/CentrumWeterana<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przypadaj\u0105ca w tym roku 160. rocznica wybuch Powstania Styczniowego to nie tylko okazja do przypomnienia wszystkim o najwi\u0119kszym zrywie narodowym Polak\u00f3w w XIX w. W ocenie historyk\u00f3w, w trakcie insurekcji mia\u0142o miejsce ponad tysi\u0105c star\u0107,&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5991,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5990"}],"collection":[{"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5990"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5990\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5992,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5990\/revisions\/5992"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swmsw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}